SU KAYNAKLARIMIZ

 

1.    Yer Altı Su Kaynakları

 

İlimiz Kızıltepe İlçesinin kuzeyinde ve kuzeybatısında 3.000 dekarlık bir alanda yeraltı suyu rezervi bulunmuş olup, bu suyun toplam rezervi 13.106 m3/yıl olarak saptanmıştır. Bu yeraltı suyu havzasında açılan yaklaşık 3.500 kuyudan çıkarılan su, tarım arazilerinin sulanmasında ve içme suyu olarak kullanılmaktadır.

Söz konusu yeraltı suyu Kızıltepe Ovasında sığ derinlikler halinde olup, su yüzeylerinin rejimi tamamen yerel özelliklere bağlıdır. Yeraltı suyun beslenmesi genellikle yağış kaynaklı ve yüzeysel akıştan yeraltına sızma şeklinde olmaktadır. Yapılan son araştırmalara göre ilimizde 7000 kadar sondaj kuyusu bulunmaktadır.

 

2.    Akarsular

 

İlimizin en önemli akarsuyu Çağ Çağ Deresidir. Çağ Çağ Deresi Nusaybin İlçemizin sınırlarında olup, Karasu ile Beyazsu adındaki iki koldan oluşmaktadır.

Karasu (Mahsari Deresi) kolu Tahtakeraş dağlarının eteklerinde Hırbeşimrik, Maserti, Görik Köylerinin etrafındaki küçük dereciklerin birleşmesiyle meydana gelir. Güneydoğuya akarak Sakecli, Mikri ve Havadin Köylerinin batısından geçerek Zevaran sırtları mevkiinde Beyazsu (Bismar) ile birleşir.

Karasu akarsu kolu ortalama 0.81 m3 /sn debi ile akmaktadır.

Beyazsu Kolu, Tefi köyü sırtlarından Batuş ve Haldah köylerinin küçük dereciklerinin birleşmesiyle meydana gelir. Beyazsu 4,5 m3 /sn debiye sahiptir. Güneybatıya yönelerek Karasu ile birleşir.

Karasu ile Beyazsu birleştikten sonra Çağ Çağ (Bunizra Çayı) adı altında güneye doğru dar bir vadi içinde akarak sağ ve sol ana kanallarla Nusaybin Ovası’nın 6.900 Hektarlık alanının sulamasını sağlamaktadır. Bu suyun üzerinde 1968 yılından beri faaliyette olan Çağ Çağ Hidroelektrik Santrali ile enerji üretilmektedir.

Çağ Çağ Suyu güneye doğru akışına devam ederek Nusaybin Ovasını kat ettikten sonra Nusaybin İlçesi’nin batısından Türkiye topraklarını terk ederek ülkemiz dışında Fırat nehrine ulaşmaktadır.

Nusaybin Çağ Çağ Suyunun akış hızı minimum 8 m3/sn, maksimum kapasite 12 m3/sn olarak kabul edilmektedir. İstikrarlı bir sudur. Nisan ayından itibaren Mayıs ayı sonuna kadar artmaya devam eder. Haziran ayından itibaren azalmaya başlar. Ağustos ayında minimum sarfiyata düşer. Yağışlara bağlı olarak Ocak ayından itibaren artmaya başlar. Suyun kalitesi C2 Sı’dir.

Nusaybin Çağ Çağ Deresinin kat ettiği dar vadi Nusaybin’e yaklaşık 30 km’lik bir alanda yöre halkının rağbet ettiği bir mesire alanı oluşturmaktadır. Bunun yanı sıra Çağ Çağ Regülatör Piknik Sahası mevcut olup, yaklaşık 130 dekarlık bir alandır. Bu piknik sahası Nusaybin halkına dinlenme alanı olarak hizmet etmektedir.

Çağ Çağ Suyu, sulama ve içme suyu dışında aynı zamanda enerji üretiminde de kullanılmaktadır. Bu nedenle 1968 yılında işletmeye açılan Nusaybin Çağ Çağ Hidroelektrik Santrali’nin enerji kaynağını oluşturmaktadır. Santral 3 üniteden oluşmaktadır. Her ünite 4.8 MegaVatt gücünde olup, tesisin kurulu gücü 14.40 Mega Vatt’tır. İşletmenin ortalama yıllık üretimi ilk başlarda 42 GigaVatt/saat olmakla beraber bu değer günümüzde suyun durumuna göre değişim göstermektedir. İşletmenin 2010 yılı üretimi 62,211 Giga Vatt/saat düzeyindedir. Santral ilk inşa edildiği yıllarda üretimi Nusaybin ve çevresine yetmekle beraber şu anda artan nüfus nedeniyle enerji ihtiyacını karşılayamamaktadır.

İlimizdeki diğer kaynak sularımız : Gurs (0,2 m3/sn), Buğur (0,3 m3/sn), Sino Seydoş (0,05 m3/sn), Baba anber (0,3 m3/sn), Hamrut (0,03 m3/sn) ve Hafari (0,03 m3/sn) dir.

3. Göller ve Göletler

İlimizde doğal göl bulunmamakla beraber Derik- Dumluca Barajı (Sulama Alanı 3313 Hektar) ve Çağ Çağ Enerji Regülatörü (Sulama Alanı 7800 Hektar) ile 3 adet suni gölet bulunmaktadır.

Derik İlçesinde Yıldız Göleti ve Şerif Baba Göleti yanında “Çınar Köylere Hizmet Götürme Birliği” Başkanlığının işletme ve bakım sorumluluğundaki Künreş Göleti de bulunmaktadır.

İlimizde mevcut göletlerle ilgili bilgiler aşağıdaki Tablo B.2.’de verilmiştir.

 

MARDİN İLİNDE BULUNAN GÖLETLER

 

İLÇELER

GÖLET ADIR

ALANI(DA.)

GÖLET AÇILIŞ TARİHİ

DERİK

YILDIZ

2200

1980

DERİK

ŞERİFBABA

719

1974

DERİK

HANOK

506

1970


KAYNAK:DSİ,2011